Archieven

G H M N R S V

Vrije wil

Er zijn vele redenen dat er geen vrije wil kan zijn. Enkele zijn filosofisch van aard. Een wil kan alleen maar vrij zijn indien iemand perfecte kennis van de situatie heeft. Immers als een bedrieger iemand tot een verkeerde keuze verleid kan je moeilijk stellen dat iemand die keuze uit vrije wil gemaakt heeft. Door zijn gebrek aan kennis van de ware aard der dingen is er geen sprake van een vrije wil bij bedrog. Maar we hebben nooit perfectie kennis van een situatie en dus kan er principieel geen vrije wil zijn. Dit zit ingebakken in de definitie van het woordje vrij.

Er is geen vrije wil.

Er zijn ook neurologische redenen dat er geen vrije wil kan zijn. De illusie die wij als vrije wil ervaren, wordt voor een groot deel beïnvloed door onbewuste processen waar we geen weet van hebben. We denken wel zelf onze wil in alle vrijheid te bepalen, maar tal van neurologische processen doen dat ons zo ervaren zonder dat het ook zo is. De illusie van de vrije wil is waarschijnlijk wel belangrijk voor de mens. Ongetwijfeld is in de evolutie gebleken dat mensachtige wezens met een illusie van vrije wil het beter doen in de wildernis dan dezelfde soort wezen zonder deze illusie.

Proto NLP filosoof Friedrich Nietzsche toonde al aan dat er geen vrije wil kan zijn.

Proto NLP filosoof Friedrich Nietzsche toonde al aan dat er geen vrije wil kan zijn.

Maar dat de vrije wil niet bestaat betekent niet dat het tegenovergestelde dus wel waar moet zijn. Ook een mechanistische beeld waarbij alles vastligt en je net zoals bij biljart alles kan uitrekenen is ook een veel te simplistische voorstelling van zaken. Dit soort eenvoudige tegenstellingen werken wel goed in onze taal, maar de natuur zelf werkt veel meer met een schaal met aan de ene kant het mechanisme van de biljartballen en aan de andere kant het quantum-mechanische chaotische wezen dat de mens is.

Geen vrije wil, maar vrijheid.

Dat betekent gelukkig wel dat daar waar er geen vrije wil is er wel vrijheid is. De mens is een intentioneel wezen in de zin dat het zich ergens op richt en dat wil bereiken of voor elkaar wil krijgen. Kijk je naar de intentie van mensen vanuit het NLP perspectief dan weten we dat je de gerichtheid der mensen kan vertalen in termen van de vijf zintuigen. De vrijheid om een richting te kiezen bestaat er allereerst uit in een representatie van de richting. Dat kan met een gedachte of met een beeld (andere varianten zijn ook denkbaar maar komen veel minder voor). Het nadeel van een gedachte is dat hij zeer beperkt is. Bijvoorbeeld de gedachte “ik wil weten hoe de wereld in elkaar steekt” is veel beperkter dan een beeld waarin je jezelf voorstelt hoe jij er uit ziet zodra je weet hoe de wereld in elkaar steekt. Zo’n beeld omvat veel meer elementen dan de gedachte en dat is de reden dat NLP veel meer met toekomstbeelden bezig is dan met positief denken.

Het brein maakt allerlei diverse toekomstscenario’s onder andere om eventueel gevaar voor te zijn, maar ook om richting te geven aan het leven. Dit doet het door beelden te evalueren aan de hand van je gevoel. Voelt een beeld goed dan overweegt het onbewustzijn om dat te gaan verwerkelijken en voelt het niet goed dan onderzoek het onbewuste of er andere mogelijkheden zijn. NLP gaat ervan uit dat hoe meer mogelijkheden je onbewustzijn heeft hoe rijker je leven is. Je verkrijgt nieuwe mogelijkheden door te lezen, zaken te bestuderen en vooral bij de juiste mensen training te volgen.

Voor meer discussie over de vrije wil en NLP, kijk eens op NLP Kring: de vrije wil en NLP.