Vooronderstellingen

Allereerst is het goed om vast te stellen dat vooronderstellingen geen veronderstellingen zijn. Een veronderstelling is iets waarbij je met elkaar afspreekt te doen alsof iets waar is, maar waarvan we eigenlijk niet weten of dat wel zo is. We veronderstellen dat de Verenigde Naties goed zijn voor het welzijn in de wereld, maar eigenlijk weten we dat niet.

Vooronderstellingen zijn meer. Een vooronderstelling is dat gedeelte van een zin dat waar moet zijn, wil je de zin kunnen begrijpen. Dat vraagt om een nadere uitleg en het is belangrijk hier goed bij stil te staan. Bij sommige zinsconstructies moet je vooronderstellen dat een gedeelte waar is, want anders begrijp je de zin gewoonweg niet.

Erickson bedenkt vooronderstellingen

Milton Erickson, de bedenker van vooronderstellingen

We hebben al gezien dat we wel moeten vooronderstellen dat de dingen en activiteiten waarover we praten, bestaan. In deze sectie zullen we zien dat er zeven specifieke constructies te maken zijn. Juist omdat je bij deze constructies bepaalde onderdelen als waar moet vooronderstellen, zijn het zulke krachtige manieren om mensen ervan te overtuigen dat zij bepaalde dingen moeten laten en/of andere juist moeten doen.

Er is een formalistische manier om erachter te komen welk gedeelte van de zin als waarheid voorondersteld moet worden. Dit doe je door letterlijk het zinnetje “Het is niet zo dat:” voor de constructie te zetten. Alles wat de zin dan nog steeds hetzelfde beweert als voordat je dat deed, is de vooronderstelling.

Vooronderstellingen voorbeeld

Een voorbeeld helpt om dit duidelijk te maken. Een van de makkelijkste vooronderstellingen is de zin “ga diep in trance.” Verderop wordt deze constructie nader toegelicht. Voor nu volstaat het als voorbeeld om duidelijk te maken wat een vooronderstelling nu echt is. Het idee van de vooronderstelling is namelijk datgene wat waar blijft ook al zet je er het zinnetje “het is niet zo dat” voor. In het geval van “ga diep in trance”, wordt de zin “Het is niet zo dat ik diep in trance ga”. “Ik ga licht in trance”. Maar dat je trance gaat blijft overeind. Bij een eventuele ontkenning, gaat de discussie over de mate waarin je in trance gaat en niet meer over de kwestie of je wel of niet in trance gaat. Ook al ontken je de zin door te beweren dat “het niet zo is dat”, toch blijft een deel van de zin overeind. Natuurlijk is deze formalistische aanpak in eerste instantie makkelijk te doorzien. Maar dat is niet het punt, het gaat om het principe dat er achter zit. Zodra je een vooronderstelling gebruikt waar iemand het mee oneens is, zul je zien dat hij of zij al meer moeite moet doen om de constructie te doorzien. Deze moeite is weer de Trans Derivational Search (TDS), die bewerkstelligt dat mensen meer open komen te staan voor positieve suggesties. Je zult zien dat, zodra je meerdere vooronderstellingen in een zin gaat gebruiken, het praktisch onmogelijk wordt om alle vooronderstellingen bewust te horen. Het wordt dan ook praktisch onmogelijk om het niet eens te zijn met de zin.

Lees de volgende zin maar eens, of beter nog: lees hem voor aan iemand in je omgeving. Door alle aandacht op de vooronderstellingen te leggen, kun je het in een tekst nog wel enigszins blijven volgen, maar als je iemand dit hoort zeggen is het onmogelijk het er niet mee eens te zijn:

“Ik weet niet of je nu al, of pas nadat je deze zin gehoord hebt, weet hoe belangrijk vooronderstellingen zijn, maar ik weet wel dat je je, wanneer je over twee jaar na nu terugkijkt naar dit moment, realiseert dat dit de eerste keer was dat je helemaal merkte hoe goed vooronderstellingen werken bij het sturen van gedachten om er zelf voor te kiezen de goede kant op te gaan.”

Om de vooronderstellingen te vinden, hoef je alleen maar het zinnetje “het is niet zo dat” ervoor te zetten. Doe je dat, dan krijg je:

“Het is niet zo dat: ik weet niet of je nu al, of pas nadat je deze zin gehoord hebt, weet hoe belangrijk vooronderstellingen zijn, maar ik weet wel dat je je, wanneer je over twee jaar na nu terug kijkt naar dit moment, realiseert dat dit de eerste keer was dat je helemaal merkte hoe goed vooronderstellingen werken bij het sturen van gedachten om er zelf voor te kiezen de goede kant op te gaan.”

Je ziet, ook al plaats ik de ontkenning voor de vooronderstelling, qua betekenis verandert er bijna helemaal niets. Het is voor ons bewustzijn niet meer te volgen, en het bewustzijn stopt met het kritisch beoordelen van wat er gezegd wordt. Mensen rapporteren een gevoel van “Gooi het maar in mijn hoed”, “Het zal allemaal wel”. En dat is precies de juiste attitude om op te roepen wanneer je wilt dat mensen meer openstaan voor positieve suggesties. Want het onbewustzijn volgt alle instructies wel heel precies. Sterker nog, zodra het onbewustzijn hoort dat het een positieve suggestie is, voert het onbewustzijn deze meteen uit.

Uit: Breintraining: handboek voor moderne NLP

Er zijn binnen het Miltonmodel speciale vooronderstellingen zoals:

Daarnaast zijn er de acht vooronderstellingen van NLP. Voor een discussie over deze vooronderstellingen, ga je naar: De vooronderstellingen van NLP op NLP Kring

Related entries